Menu

Blaastest voor ziekten

3 november 2009 - Wetenschap
Blaastest voor ziekten

Artsen roken in de oudheid al aan de adem van patiënten om te bepalen of ze een leverontsteking hadden. Dan rook je namelijk vis, vanwege de zwavel die de lever produceert bij een ontsteking. Labradors kunnen aan de adem longkankerpatiënten onderscheiden van gezonde mensen. Het klinkt dus eigenlijk heel logisch: COPD, astma of chronische darmontsteking diagnosticeren aan de hand van de uitademingslucht. ‘Blaas maar even in dit zakje’ klinkt toch een stuk vriendelijker dan een ‘inwendig onderzoek van de darm waarbij stukjes weefsel worden weggenomen’. Maastrichtse onderzoekers zijn dicht bij zo’n ‘blaastest’.


Lucht die mensen uitademen bevat duizenden vluchtige verbindingen. Laat iemand in een zakje blazen, pers die lucht in een buisje met koolstof, en je hebt al die vluchtige verbindingen opgeslagen voor langere tijd. Iemand met bijvoorbeeld een chronische darmontsteking ademt andere vluchtige verbindingen uit dan een gezond iemand. Want ontstekingsprocessen in het lichaam produceren afbraakproducten die in het bloed terecht komen. En zodra dat bloed de longen passeert, en dat doet alle bloed op zeker moment, adem je die vluchtige verbindingen uit. “De truc is om te onderscheiden welke vluchtige verbindingen wijzen op een ziekte als chronische darmontsteking, maar ook astma en COPD”, zegt prof. dr. Frederik-Jan van Schooten, hoogleraar Genetische Toxicologie aan de Universiteit Maastricht en leider van een onderzoeksgroep die veelbelovende resultaten op dit gebied heeft behaald.

Publicatie
Zo publiceerden ze zojuist in het wetenschappelijk tijdschrift Clinical and Experimental Allergy over astmadetectie via uitademingslucht. De onderzoekers vonden acht componenten in de adem van astmapatiëntjes, die hen onderscheidden van de gezonde controlegroep. “Met 92% zekerheid konden we aan de hand van die componenten de astmapatiënten onderscheiden. Juist de combinatie van acht componenten maakt het tot een betrouwbare biomarker.” De huidige diagnostische instrumenten kunnen moeilijk astma detecteren bij jonge kinderen. Kinderen met wheezeklachten krijgen zodoende ten onrechte de diagnose astma, met bijbehorende medicatie. Op latere leeftijd blijkt pas dat het niet om astma ging. “In 2008 publiceerden we al een studie naar de door ons ontwikkelde methodiek die we toepasten in rokers. We vonden toen vier componenten in uitademingslucht die de longen van rokers onderscheiden van die van niet-rokers. Puur om te laten zien dat de methode werkt.”

94% zekerheid
Voor chronische longziektes zoals COPD vonden Van Schooten en collega’s een zestal componenten die met 94% zekerheid op de ziekte wijzen. Patiënten die met longklachten door hun huisarts doorverwezen werden naar het ziekenhuis stonden een zakje lucht af. In het ziekenhuis ondergingen ze een longfunctietest en de diagnose van de onderzoekers kwam voor 94% overeen met deze traditionele test. “Op basis hiervan kun je een test ontwikkelen die op termijn in het ziekenhuis gebruikt kan worden voor diagnostiek. We zitten nu in de fase dat we onze resultaten moeten valideren in grotere aantallen patiënten. Ons onderzoek is onlangs geaccepteerd voor publicatie in een wetenschappelijk tijdschrift voor longartsen, dus onze resultaten worden nu geïntroduceerd in de medische wereld. Onderzoek in groepen van honderd man is voor de medische wereld echter niet overtuigend genoeg. Daarom zijn we bezig verschillende grote validatiestudies op te zetten in samenwerking met de klinische groepen.”

Mooie resultaten
Ook voor inflammatoire darmziekten als de Ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa, verzameld onder de noemer Inflammatory Bowel Disease (IBD), boekten de onderzoekers mooie resultaten. “Dat je een ontstekingsziekte aan de longen, zoals astma of COPD, kunt diagnosticeren met uitademingslucht klinkt voor de meeste mensen logisch, maar bij darmziekten lijkt het minder voor de hand liggend. Ten onrechte. We hebben in een kleine groep patiënten zes componenten in de uitademingslucht gevonden die wijzen op IBD. En met name voor deze patiëntengroep zie ik veel mogelijkheden om een sprong te maken in de diagnostiek. Op dit moment is het onderzoek vrij kostbaar en invasief: met een endoscoop worden biopten uit de darm genomen voor onderzoek. Dat kun je niet al te vaak doen en het zou mooi zijn als je dat kunt verlichten voor de patiënt. In een zakje blazen is toch een stuk patiëntvriendelijker?”, aldus Van Schooten. Zelf zijn de onderzoekers helemaal overtuigd dat op basis van deze kennis een test ontwikkeld kan worden, maar om de medische wetenschap ook te overtuigen, is een validatiestudie onder honderden IBD-patiënten gepland.

In de la
Van Schooten is momenteel in gesprek met onder andere Biomedbooster, de Maastrichtse organisatie voor kennisvalorisatie voor financiering van de commerciële toepassing van het principe. “Iemand moet daar achteraan gaan, anders verdwijnt het in een la en gebeurt er niks meer mee. Ik zou het prachtig vinden, als over pakweg vijf jaar een huisarts op het aanvraagformulier voor diagnostisch onderzoek in het ziekenhuis aan kan vinken dat hij een uitademingsluchtmeting wil, ter analyse van de vluchtige verbindingen.”

(Bron: Univ Maastricht)

Geef een reactie